fbpx
Zielona Transformacja

Wiedza

Terytorialny Plan Sprawiedliwej Transformacji Województwa Łódzkiego startuje

Zarząd Województwa Łódzkiego przyjął uchwałę w sprawie podania do publicznej wiadomości informacji o przystąpieniu do opracowania projektu Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji Województwa Łódzkiego (TPST WŁ). Założenia do dokumentu oraz formularz uwag i wniosków dostępne będą na stronach www.rpo.lodzkie.pl oraz www.bip.lodzkie.pl. Uwagi i wnioski będzie można składać w terminie 21 dni od ukazania się obwieszczenia (do 30 listopada br.).

W związku z trwającymi pracami nad opracowaniem TPST WŁ istnieje możliwość zgłaszania przedsięwzięć planowanych do realizacji w ramach Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Zgłaszane propozycje projektów będą wsparciem w programowaniu zasobów Funduszu oraz tworzeniu ww. Planu. Kontynuuj czytanie „Terytorialny Plan Sprawiedliwej Transformacji Województwa Łódzkiego startuje”

Wielkopolska Wschodnia przeciera szlaki w Sprawiedliwej Transformacji

Agata Kuźmińska*
Transformacja regionów węglowych staje się faktem. Niecałe trzy lata po zainaugurowaniu prac Platformy Regionów Węglowych w Procesie Transformacji przy Komisji Europejskiej coraz więcej regionów jest na dobrej drodze do tego, aby z etapu rozmów przejść do czynów. Kolejne regiony dołączają do działań, przygotowują plany, strategie, pierwsze kroki.

Okazuje się jednak, że jest to proste tylko w teorii – nie ma bowiem uniwersalnego przepisu na sprawiedliwą transformację. Są sektorowe rekomendacje, dobre i złe praktyki z różnych regionów, poszatkowane dane i punktowe przykłady działań. Tymczasem, aby proces mógł się rozpocząć i zakończyć z sukcesem, kluczowe jest skrojenie go na miarę lokalnego kontekstu. I tutaj pojawia się problem – skąd czerpać inspiracje? Kontynuuj czytanie „Wielkopolska Wschodnia przeciera szlaki w Sprawiedliwej Transformacji”

Nowa „Polityka energetyczna Polski do 2040 r.” – odchodzimy od węgla

„Transformacja będzie obejmować wiele sektorów, jednak to energetyka odgrywa szczególnie ważną rolę w procesie przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Zaktualizowana „Polityka energetyczna Polski do 2040 r.” uwzględnia to w swoich założeniach, na równi z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, sprawiedliwej transformacji, odbudowy po pandemii koronawirusa, stabilnego rynku pracy, trwałego rozwoju gospodarki i wzmocnienia jej konkurencyjności” – zaznaczył minister klimatu Michał Kurtyka.

Nowa „Polityka energetyczna Polski do 2040 r.” (PEP2040) została oparta na 3 filarach:
I. sprawiedliwa transformacja;
II. zeroemisyjny system energetyczny;
III. dobra jakość powietrza.

„W PEP2040 podejmowane są strategiczne decyzje inwestycyjne, mające na celu wykorzystanie krajowego potencjału gospodarczego, surowcowego, technologicznego i kadrowego oraz stworzenie poprzez sektor energii dźwigni rozwoju gospodarki” – powiedział szef resortu klimatu.

Jak podkreślił Michał Kurtyka, minister klimatu, Polska stoi przed wyzwaniem zbudowania nowego systemu energetycznego w najbliższym 20-leciu. Nie tylko dlatego, że tego wymaga zielona transformacja, ale również dlatego, że gospodarka musi mieć bezpieczne źródło produkcji energii elektrycznej, także takie, które jest niezależne od warunków pogodowych.

„Zapewnienie ciągłości i stabilności dostaw energii do przemysłu i odbiorców, jest nieodzownym elementem przyciągającym inwestycje w kraju” – dodał.

W 2040 r. ponad połowę mocy zainstalowanych będą stanowić źródła zeroemisyjne. Szczególną rolę odegra w tym procesie wdrożenie do polskiego systemu elektroenergetycznego morskiej energetyki wiatrowej i uruchomienie elektrowni jądrowej. Będą to dwa strategiczne nowe obszary i gałęzie przemysłu, które zostaną zbudowane w Polsce.

„To szansa na rozwój krajowego przemysłu, rozwój wyspecjalizowanych kompetencji kadrowych, nowe miejsca pracy i generowanie wartości dodanej dla krajowej gospodarki” – wyjaśnił minister.

Szef resortu klimatu zwrócił także uwagę, że równolegle do wielkoskalowej energetyki, rozwijać się będzie energetyka rozproszona i obywatelska – oparta na lokalnym kapitale.

„W ostatnim czasie kołem zamachowym rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce stała się fotowoltaika, która jest najszybciej rozwijającym się sektorem OZE w Polsce, co związane jest z postępującym spadkiem kosztów i systemem wsparcia” – poinformował.

Jak dodał minister Kurtyka, transformacja wymaga również zwiększenia wykorzystania technologii OZE w wytwarzaniu ciepła i zwiększenia wykorzystania paliw alternatywnych w transporcie.

„Zmiany te doprowadzą do gruntownej poprawy jakości powietrza, redukcji emisji zanieczyszczeń, a przez to poprawy jakości życia społeczeństwa” – powiedział.

Więcej:

Raport „Zielone miejsca pracy dla regionu bełchatowskiego”

Województwo łódzkie może stać się drugim największym beneficjentem unijnych funduszy na sprawiedliwą transformację regionów węglowych – wynika z nowego raportu Fundacji Instrat powstałego na zlecenie ClientEarth Prawnicy dla Ziemi. W zielonych inwestycjach może powstać nawet 6 razy więcej miejsc pracy niż jest obecnie w górnictwie i spalaniu węgla brunatnego w Elektrowni Bełchatów. Warunkiem jest stworzenie planu odchodzenia od węgla w regionie oraz akceptacja celu neutralności klimatycznej do 2050 r.

Raport analizuje potencjał tworzenia nowych miejsc pracy w regionie bełchatowskim, jaki daje wykorzystanie unijnych środków na sprawiedliwą transformację. Według Instratu, zielone miejsca pracy mogą z nawiązką zastąpić obecne zatrudnienie w górnictwie i spalaniu węgla brunatnego w Elektrowni Bełchatów.

Kontynuuj czytanie „Raport „Zielone miejsca pracy dla regionu bełchatowskiego””

Najnowszy raport WWF „Zeroemisyjna Polska 2050”

Uniknięcie katastrofy klimatycznej wymaga natychmiastowego działania i jest kluczowym wyzwaniem XXI wieku. Analizę krytycznej sytuacji i konkretne rekomendacje dla gospodarki jak nie dopuścić do drastycznych zmian na Ziemi znajdziemy w najnowszym raporcie WWF „Zeroemisyjna Polska 2050”. Raport przedstawia diagnozę oraz rekomendacje dla sektora budownictwa, energetyki, rolnictwa, leśnictwa i transportu. Opracowanie wskazuje nad czym od dziś można pracować, by osiągnąć neutralność klimatyczną gospodarki do 2050 roku.

 

Stanowisko środowiska naukowego jest jednoznaczne – uniknięcie katastrofy klimatycznej możliwe jest tylko poprzez osiągnięcie równowagi pomiędzy emitowaniem oraz pochłanianiem gazów cieplarnianych. Neutralność klimatyczna na świecie musi zostać osiągnięta najpóźniej do 2050 roku. Działania wszystkich sektorów gospodarki powinny doprowadzić do redukcji gazów cieplarnianych w takim zakresie, aby globalny przyrost temperatury nie przekroczył 1,5°C.

 

Kontynuuj czytanie „Najnowszy raport WWF „Zeroemisyjna Polska 2050””

Badanie świadomości ekologicznej wśród młodzieży z Bełchatowa i okolic oraz Łodzi

Transformacja gospodarcza i społeczna regionu bełchatowskiego (a szerzej całego województwa łódzkiego), związana z poszukiwaniem alternatyw dla węgla, w największym stopniu wpłynie na życie tych mieszkanek i mieszkańców regionu, którzy teraz są nastolatkami. Będą pierwszym pokoleniem, któremu przyjdzie odnaleźć się w nowej, zapewne powęglowej rzeczywistości. To co dla pokolenia ich rodziców i dziadków było oczywistością – sąsiedztwo bełchatowskiej kopalni i elektrowni oraz związane z nimi perspektywy stabilnego zatrudnienia – nie są takimi pewnikami dla obecnych licealistów. Jak widzą swoją przyszłość – czy chcą zostać, czy wyjechać z regionu? Czy wiążą swoje plany zawodowe z branżą wydobywczą lub/i energetyczną? Czy dostrzegają zależność między stanem środowiska naturalnego w swojej okolicy i na świecie, a działalnością kopalni i elektrowni w Bełchatowie? Jak oceniają swój wpływ na zmiany klimatu? Pomimo licznych sondaży na temat postaw Polaków i Polek wobec ekologii, brak jest podobnych badań wśród osób poniżej 18 roku życia – tymczasem to właśnie młodzież organizuje strajki klimatyczne i jest postrzegana jako grupa najbardziej wrażliwa na tematykę ekologiczną. Badanie miało służyć weryfikacji tej tezy.

Aby umieścić otrzymane przez nas wyniki w szerszym kontekście, podobne badanie przeprowadziliśmy wśród młodzieży ze szkół ponadpodstawowych w Łodzi. Wyniki obu pobiorą Państwo klikając w linki poniżej:

Bełchatów – cały raport do pobrania 

Łódź – cały raport do pobrania 

 

 

 

 

ŻYWNOŚĆ CZY WĘGIEL. Wpływ kopalń na sektor rolno-spożywczy w regionie Bełchatowa.

prof. UPP dr hab. Benedykt Pepliński
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
Wydział Ekonomiczno-Społeczny

Pozyskiwanie zasobów energetycznych metodą odkrywkową, pociąga za sobą konieczność osuszania wyrobiska, co powoduje straty w podziemnych zasobach wód, zwłaszcza wód słodkich. Powstający w wyniku odkrywki tzw. lej depresji wpływa negatywnie na produkcję rolniczą. Przekształceniu ulega również znaczny obszar, który obejmuje odkrywka, elektrownia, zwałowiska zewnętrzne i pozostała niezbędna infrastruktura techniczna. Taki układ zależności powoduje pojawienie się konkurencji pomiędzy węglem brunatnym a wodą i żywnością, zwłaszcza że już dziś istotną barierą wzrostu produkcji w rolnictwie jest niedobór wody słodkiej. Prowadzi to do postawienia dwóch pytań:

  1.  Czy Polska powinna z taką beztroską pozbywać się zapasów wód słodkich, zlokalizowanych w podziemnych zbiornikach wodnych?
  2. Czy powinniśmy lekką ręką zamieniać kolejne tysiące hektarów użytków rolnych na cele nierolnicze (w tym górnicze) i leśne, gdy w perspektywie kilkudziesięciu lat podwoi się światowe zapotrzebowanie na żywność, a liczba użytków rolnych systematycznie spada i nie ma już perspektyw na zmianę tej tendencji?

Pobierz cały raport

 

Czy Bełchatów stać na rezygnację miliardów z Unii Europejskiej i zapaść?

Prof. dr hab. Andrzej Szablewski*
Bełchatów stanął przed realną groźbą utraty milionów euro oferowanych przez UE z powodu braku włączenia się władz lokalnych i wojewódzkich w proces przygotowania koncepcji transformacji łagodzącej skutki nieuchronnego odejścia od energetyki węglowej

Dzwonek alarmowy dla Bełchatowa
Jako łodzianin, z dużym niepokojem odbieram fakt braku wyraźnej reakcji – przynajmniej w sferze publicznej – na fakt, że woj. łódzkie nie znalazło się na wstępnej liście regionów wskazanych do pozyskania pomocy technicznej, która ma służyć przygotowaniu wniosku (czyli Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji) o przyznanie środków finansowych w ramach ustanowionego przez UE tzw. Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Środki z tego Funduszu przeznaczone mają być na wsparcie procesów zmiany modelu gospodarczego obszarów zdominowanych przez górnictwo i energetykę węglową, tak aby procesy te przebiegały w sposób minimalizujący negatywne ekonomiczne i społeczne konsekwencje tej zmiany. Zgodnie ze szczegółowym celem tego Funduszu, oferowane środki powinny służyć do dywersyfikacji i modernizacji lokalnej gospodarki oraz ograniczenia niekorzystnego wpływu na rynek pracy. Oczywiście adresatem tego rodzaju pomocy w naszym województwie byłaby społeczność, w tym zwłaszcza pracownicy, Bełchatowskiego Kompleksu Górniczo-Energetycznego.
Ponieważ warunkiem znalezienia się na wstępnej liście beneficjentów tego Funduszu jest rozpoczęcie – pod egidą marszałka danego województwa – prac nad Terytorialnym Planem Sprawiedliwej Transformacji i powiadomienie o tym – za pośrednictwem Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej – Komisji Europejskiej, należy przyjąć, że prace takie w przypadku naszego województwa nie zostały jeszcze podjęte. Jeśli założenie to jest słuszne, powstaje pytanie, w jakim stopniu jest to wynikiem braku inicjatywy Marszałka Województwa Łódzkiego, w jakim zaś braku aktywności, zwłaszcza środowisk politycznych, gospodarczych i społecznych związanych bezpośrednio z regionem bełchatowskim, która jest w tym kontekście szczególnie ważna, jeśli uwzględnić, że w unijnej koncepcji kluczowe znaczenie ma partycypacyjny i oddolny tryb tworzenia tego rodzaju planów.

Kontynuuj czytanie „Czy Bełchatów stać na rezygnację miliardów z Unii Europejskiej i zapaść?”

Analiza Parlamentu Europejskiego: kluczem do sukcesu sprawiedliwej transformacji jest dialog, jasny plan i troska o ludzi.

Autorka: Alina Pogoda
Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć
Nowy raport dla Parlamentu Europejskiego dotyczący Funduszu Sprawiedliwej Transformacji potwierdza, że dla powodzenia sprawiedliwej transformacji niezbędny jest udział samorządu, mieszkańców i lokalnego biznesu w zarządzaniu procesem zmian. Wsparcie z Funduszu powinno zostać przeznaczone na programy chroniące pracowników i ułatwiające im zmianę pracy, a także na rozwój usług społecznych w regionach przechodzących transformację. Raport przypomina również, że punktem wyjścia powinna być długoterminowa strategia dekarbonizacji z jasnym harmonogramem odchodzenia od węgla.

Wewnętrzny think-tank Parlamentu Europejskiego opublikował właśnie nowe badanie, w którym analizuje warunki, jakie muszą być spełnione, by transformacje regionów górniczych przebiegały pomyślnie. Dokument ma być wskazówką dla eurodeputowanych, podczas prac parlamentarnych nad ostatecznym kształtem aktów prawnych powołujących do życia Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, a także dla osób, które będą decydować o sposobie wykorzystania pieniędzy z Funduszu. Płynące z niego wnioski są tym ważniejsze, że Komisja zaproponowała właśnie pięciokrotne zwiększenie budżetu Funduszu z 7,5 do 40 mld euro – to dużo więcej pieniędzy, które można albo dobrze wydać, albo zmarnotrawić na przedsięwzięcia, które nie stworzą nowych fundamentów długoterminowego rozwoju dla regionów górniczych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze ustalenia raportu.

Zaangażowanie lokalnych graczy w regionach węglowych.
Jest potrzebne i ważne, ponieważ nikt nie zna specyfiki regionu oraz lokalnego rynku lepiej niż mieszkańcy, przedsiębiorcy czy organizacje w nim działające. Szerokie konsultacje społeczne sprawiają, że dogłębnie poznaje się problemy danego regionu, jak i lokalne pomysły na ich rozwiązanie. Brak społecznego dialogu i podjęcie kluczowych decyzji bez udziału społeczności może z kolei doprowadzić do skierowania środków z Funduszu na działania, które nie są optymalną odpowiedzią na potrzeby regionu.

W raporcie cennym przykładem włączenia osób zainteresowanych w proces sprawiedliwej transformacji jest Kanada, gdzie została powołana grupa robocza do spraw pracowników sektora węglowego. Uczestnicy tej grupy odwiedzili 15 regionów węglowych Kanady, z których po rozmowie z górnikami i mieszkańcami przywieźli obszerne raporty z rekomendacjami, dostarczone następnie decydentom. Z rozmów z mieszkańcami regionów węglowych wynika, że:

  • chcą oni wiedzieć, jak będzie wyglądała ich przyszłość,
  • czy będą mieli zapewnioną alternatywną pracę lub emeryturę pomostową,
  • jaki będzie ich poziom życia podczas transformacji,
  • kto za to wszystko zapłaci oraz
  • czy mogą zaufać temu procesowi.

W Kanadzie w każdym z regionów założono lokalne centra sprawiedliwej transformacji, w których mieszkańcy mogli uzyskać odpowiedzi na te pytania i oraz zasięgnąć informacji o dalszych krokach transformacji.

Więcej na stronie sprawiedliwa-transformacja.pl: 

Raport UE:

Komunikat Seminarium Energetycznego Collegium Civitas

Uprzejmie informuję, że w dniu 2 czerwca 2020 r. odbyło się posiedzenie Seminarium Energetycznego Collegium Civitas na temat: Bełchatów: strategia okresu przejściowego. Podstawą dyskusji były referaty zaprezentowane przez prof. Pawła Ruszkowskiego (Collegium Civitas), doc. dr Pawła Skowrońskiego (PW) oraz prof. Andrzeja Szablewskiego (INE PAN). Seminarium prowadzi działalność ekspercką od roku 2015, w oparciu o środowisko ok. 40 ekspertów, reprezentujących zarówno nauki ścisłe, jak też nauki społeczne.
Głównym celem merytorycznym, podkreślanym przez wszystkich referentów oraz przez zdecydowaną większość dyskutantów było zwrócenie uwagi na konieczność wypracowania strategii transformacji dla kompleksu energetyczno-społecznego Bełchatów. Brak programu sprawiedliwej transformacji dla Bełchatowa grozi „pegeeryzacją” tego regionu Polski.

Bełchatów – strategia konwersji kapitałów
W sytuacji kryzysowej, gdy zasoby są zawsze niewystarczające, warto pomyśleć o łączeniu kapitałów i ich konwersji, Chodzi tu przede wszystkim o zasoby kapitału ludzkiego, społecznego, finansowego i politycznego. Takie podejście pozwoli na budowanie strategii przetrwania Bełchatowa jako społeczności lokalnej, w której elektrownia i kopalnia są ważnym, ale nie jedynym liczącym się środowiskiem społecznym.

Możliwe scenariusze
Scenariusz 1: Wykorzystanie istniejących zasobów infrastruktury technicznej, w szczególności zaś elektroenergetycznej. Kluczowe znaczenie mają dwie duże elektroenergetyczne stacje przesyłowe, pozwalające na realizację projektów przyłączeniowych instalacji OZE, w skali całego regionu. Jak wiadomo, możliwości przyłączeniowe są jedną z głównych barier rozwojowych OZE w polskim systemie elektroenergetycznym. W oparciu o istniejące zaplecze infrastrukturalne możliwa jest budowa konkurencyjnych farm fotowoltaicznych i wiatrowych, wykorzystujących niskie koszty przyłączenia.
Scenariusz 2: Ekspansja na rynku zielonej energii poprzez tworzenie firm usługowych i produkcyjnych związanych z fotowoltaiką i funkcjonowaniem farm wiatrowych. Istotne znaczenie mają inwestycje w postaci generacji hybrydowych (farmy wiatrowe + elektrownie PV + magazyny energii).
Scenariusz 3: Ważnym uzupełnieniem tego nurtu transformacyjnego jest stworzenie i obsługa lokalnego systemu wytwarzania i dystrybucji energii elektrycznej w oparciu o formułę elektroprosumeryzmu i OZE.
Scenariusz 4: Sytuacja pandemii uzmysłowiła rządom europejskim, że dla zachowania niezależności technologicznej i bezpieczeństwa dostaw (w tym bezpieczeństwa energetycznego) należy w UE produkować nie tylko moduły fotowoltaiczne, lecz także półprodukty (tzw. wafle) i ogniwa stosowane w
modułach PV. W Niemczech pojawiła się koncepcja uruchomienia na terenie UE produkcji płytek, ogniw i modułów rzędu 5 – 10 GW (tzw. GigaFactory). Możliwe jest uruchomienie tego typu produkcji w Polsce. Wymaga to jednak współpracy i zorganizowania się polskich firm działających w ramach łańcucha dostaw. Celowe jest również wpisanie polskich inwestycji w szersze ramy polityki UE, jako tzw. Projektu Wspólnego Interesu (PCI). Przyjęcie takiego rozwiązania zapewni tym inwestycjom dodatkowe wsparcie w zakresie budowy przewagi konkurencyjnej na rynku.
Scenariusz 5: Utworzenie kilku firm produkcyjnych średniej wielkości zorientowanych na produkcję układów automatyki oraz produkcję izolacyjnych materiałów budowlanych, przy zastosowaniu innowacyjnych technologii.
Scenariusz 6: Nawiązuje do priorytetowego pomysłu rządu jakim jest elektromobilność. W Bełchatowie istnieje odpowiednie zaplecze do produkcji podzespołów do samochodów elektrycznych. W zależności od skali inwestycji może tu powstać kilkaset nowych miejsc pracy. Trzeba jednak mieć świadomość, że gra o
pozyskanie tych miejsc pracy toczy się już od pewnego czasu. Wydaje się jednak, że w tym kontekście istotną rolę może odegrać kapitał polityczny, jakim wciąż jeszcze dysponują związki zawodowe.

W przypadku Bełchatowa konieczne jest przyjęcie strategii proaktywnej, która polega na identyfikowaniu wyzwań, zagrożeń oraz negatywnych skutków transformacji i przygotowywaniu na tej podstawie odpowiednich instrumentów oraz działań, których uruchomienie będzie umożliwiać skuteczną odpowiedź na te wyzwania oraz sprzyjać minimalizowaniu negatywnych skutków i kosztów dekarbonizacji.

Treść komunikatu:
Seminarium Energetyczne CC – komunikat w sprawie Bełchatowa

Przewiń do góry