Zielona Transformacja

Opinie ekspertów

Czy Bełchatów stać na rezygnację miliardów z Unii Europejskiej i zapaść?

Prof. dr hab. Andrzej Szablewski*
Bełchatów stanął przed realną groźbą utraty milionów euro oferowanych przez UE z powodu braku włączenia się władz lokalnych i wojewódzkich w proces przygotowania koncepcji transformacji łagodzącej skutki nieuchronnego odejścia od energetyki węglowej

Dzwonek alarmowy dla Bełchatowa
Jako łodzianin, z dużym niepokojem odbieram fakt braku wyraźnej reakcji – przynajmniej w sferze publicznej – na fakt, że woj. łódzkie nie znalazło się na wstępnej liście regionów wskazanych do pozyskania pomocy technicznej, która ma służyć przygotowaniu wniosku (czyli Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji) o przyznanie środków finansowych w ramach ustanowionego przez UE tzw. Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Środki z tego Funduszu przeznaczone mają być na wsparcie procesów zmiany modelu gospodarczego obszarów zdominowanych przez górnictwo i energetykę węglową, tak aby procesy te przebiegały w sposób minimalizujący negatywne ekonomiczne i społeczne konsekwencje tej zmiany. Zgodnie ze szczegółowym celem tego Funduszu, oferowane środki powinny służyć do dywersyfikacji i modernizacji lokalnej gospodarki oraz ograniczenia niekorzystnego wpływu na rynek pracy. Oczywiście adresatem tego rodzaju pomocy w naszym województwie byłaby społeczność, w tym zwłaszcza pracownicy, Bełchatowskiego Kompleksu Górniczo-Energetycznego.
Ponieważ warunkiem znalezienia się na wstępnej liście beneficjentów tego Funduszu jest rozpoczęcie – pod egidą marszałka danego województwa – prac nad Terytorialnym Planem Sprawiedliwej Transformacji i powiadomienie o tym – za pośrednictwem Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej – Komisji Europejskiej, należy przyjąć, że prace takie w przypadku naszego województwa nie zostały jeszcze podjęte. Jeśli założenie to jest słuszne, powstaje pytanie, w jakim stopniu jest to wynikiem braku inicjatywy Marszałka Województwa Łódzkiego, w jakim zaś braku aktywności, zwłaszcza środowisk politycznych, gospodarczych i społecznych związanych bezpośrednio z regionem bełchatowskim, która jest w tym kontekście szczególnie ważna, jeśli uwzględnić, że w unijnej koncepcji kluczowe znaczenie ma partycypacyjny i oddolny tryb tworzenia tego rodzaju planów.

Kontynuuj czytanie „Czy Bełchatów stać na rezygnację miliardów z Unii Europejskiej i zapaść?”

Komunikat Seminarium Energetycznego Collegium Civitas

Uprzejmie informuję, że w dniu 2 czerwca 2020 r. odbyło się posiedzenie Seminarium Energetycznego Collegium Civitas na temat: Bełchatów: strategia okresu przejściowego. Podstawą dyskusji były referaty zaprezentowane przez prof. Pawła Ruszkowskiego (Collegium Civitas), doc. dr Pawła Skowrońskiego (PW) oraz prof. Andrzeja Szablewskiego (INE PAN). Seminarium prowadzi działalność ekspercką od roku 2015, w oparciu o środowisko ok. 40 ekspertów, reprezentujących zarówno nauki ścisłe, jak też nauki społeczne.
Głównym celem merytorycznym, podkreślanym przez wszystkich referentów oraz przez zdecydowaną większość dyskutantów było zwrócenie uwagi na konieczność wypracowania strategii transformacji dla kompleksu energetyczno-społecznego Bełchatów. Brak programu sprawiedliwej transformacji dla Bełchatowa grozi „pegeeryzacją” tego regionu Polski.

Bełchatów – strategia konwersji kapitałów
W sytuacji kryzysowej, gdy zasoby są zawsze niewystarczające, warto pomyśleć o łączeniu kapitałów i ich konwersji, Chodzi tu przede wszystkim o zasoby kapitału ludzkiego, społecznego, finansowego i politycznego. Takie podejście pozwoli na budowanie strategii przetrwania Bełchatowa jako społeczności lokalnej, w której elektrownia i kopalnia są ważnym, ale nie jedynym liczącym się środowiskiem społecznym.

Możliwe scenariusze
Scenariusz 1: Wykorzystanie istniejących zasobów infrastruktury technicznej, w szczególności zaś elektroenergetycznej. Kluczowe znaczenie mają dwie duże elektroenergetyczne stacje przesyłowe, pozwalające na realizację projektów przyłączeniowych instalacji OZE, w skali całego regionu. Jak wiadomo, możliwości przyłączeniowe są jedną z głównych barier rozwojowych OZE w polskim systemie elektroenergetycznym. W oparciu o istniejące zaplecze infrastrukturalne możliwa jest budowa konkurencyjnych farm fotowoltaicznych i wiatrowych, wykorzystujących niskie koszty przyłączenia.
Scenariusz 2: Ekspansja na rynku zielonej energii poprzez tworzenie firm usługowych i produkcyjnych związanych z fotowoltaiką i funkcjonowaniem farm wiatrowych. Istotne znaczenie mają inwestycje w postaci generacji hybrydowych (farmy wiatrowe + elektrownie PV + magazyny energii).
Scenariusz 3: Ważnym uzupełnieniem tego nurtu transformacyjnego jest stworzenie i obsługa lokalnego systemu wytwarzania i dystrybucji energii elektrycznej w oparciu o formułę elektroprosumeryzmu i OZE.
Scenariusz 4: Sytuacja pandemii uzmysłowiła rządom europejskim, że dla zachowania niezależności technologicznej i bezpieczeństwa dostaw (w tym bezpieczeństwa energetycznego) należy w UE produkować nie tylko moduły fotowoltaiczne, lecz także półprodukty (tzw. wafle) i ogniwa stosowane w
modułach PV. W Niemczech pojawiła się koncepcja uruchomienia na terenie UE produkcji płytek, ogniw i modułów rzędu 5 – 10 GW (tzw. GigaFactory). Możliwe jest uruchomienie tego typu produkcji w Polsce. Wymaga to jednak współpracy i zorganizowania się polskich firm działających w ramach łańcucha dostaw. Celowe jest również wpisanie polskich inwestycji w szersze ramy polityki UE, jako tzw. Projektu Wspólnego Interesu (PCI). Przyjęcie takiego rozwiązania zapewni tym inwestycjom dodatkowe wsparcie w zakresie budowy przewagi konkurencyjnej na rynku.
Scenariusz 5: Utworzenie kilku firm produkcyjnych średniej wielkości zorientowanych na produkcję układów automatyki oraz produkcję izolacyjnych materiałów budowlanych, przy zastosowaniu innowacyjnych technologii.
Scenariusz 6: Nawiązuje do priorytetowego pomysłu rządu jakim jest elektromobilność. W Bełchatowie istnieje odpowiednie zaplecze do produkcji podzespołów do samochodów elektrycznych. W zależności od skali inwestycji może tu powstać kilkaset nowych miejsc pracy. Trzeba jednak mieć świadomość, że gra o
pozyskanie tych miejsc pracy toczy się już od pewnego czasu. Wydaje się jednak, że w tym kontekście istotną rolę może odegrać kapitał polityczny, jakim wciąż jeszcze dysponują związki zawodowe.

W przypadku Bełchatowa konieczne jest przyjęcie strategii proaktywnej, która polega na identyfikowaniu wyzwań, zagrożeń oraz negatywnych skutków transformacji i przygotowywaniu na tej podstawie odpowiednich instrumentów oraz działań, których uruchomienie będzie umożliwiać skuteczną odpowiedź na te wyzwania oraz sprzyjać minimalizowaniu negatywnych skutków i kosztów dekarbonizacji.

Treść komunikatu:
Seminarium Energetyczne CC – komunikat w sprawie Bełchatowa

Dlaczego węgiel ze złoża „Złoczew” powinien pozostać pod ziemią?

Prof. Małgorzata Burchard-Dziubińska
Katedra Ekonomii Rozwoju, Uniwersytet Łódzki
fot. Phil MacDonald, CC BY-SA 4.0
Bełchatów, niespełna 58 tysięczne miasto w środkowej Polsce, od wielu lat przyciąga uwagę ekologów i obrońców klimatu za sprawą zlokalizowanej nieopodal największej w Europie, i jednej z największych na świecie, elektrowni węglowej. W oparciu o węgiel brunatny, ten należący dzisiaj do PGE GiEK S.A. obiekt wytwarza 27–28 TWh energii elektrycznej rocznie, co stanowi aż 20% całkowitej produkcji energii w Polsce. Z roczną emisją CO2 na poziomie średnio w ciągu ostatnich czterech lat powyżej 35 mln ton jest obecnie najbardziej szkodliwą dla klimatu elektrownią w Unii Europejskiej.

Kontynuuj czytanie „Dlaczego węgiel ze złoża „Złoczew” powinien pozostać pod ziemią?”

Bełchatów 2030: Alternatywne scenariusze

Prof. CC dr hab. Paweł Ruszkowski
Collegium Civitas
fot. Phil MacDonald, CC BY-SA 4.0
W Polsce od wielu lat mamy do czynienia z kryzysem energetycznym, wynikającym z polityki państwa preferującej rozwój konwencjonalnych źródeł energii oraz hamującej rozwój odnawialnych źródeł energii. W efekcie przeprowadzenia konsolidacji pionowej firm elektroenergetycznych powstała monopolistyczna struktura organizacyjno-własnościowa elektroenergetyki, podlegająca biurokratycznej kontroli ze strony centrum politycznego (rządu). Polityka inwestycyjna w sektorze elektroenergetycznym, realizowana przez państwowe koncerny energetyczne, wzmocniła pozycję energetyki węglowej, co spowodowało obniżenie poziomu innowacyjności technicznej/technologicznej całego sektora oraz wzrost ryzyka kosztów osieroconych.

Kontynuuj czytanie „Bełchatów 2030: Alternatywne scenariusze”

Problem bezpieczeństwa biologicznego – SARS-CoV-2 w dużym zakładzie pracy

Prof. Wojciech Hanke
Kierownik Zakładu Epidemiologii Środowiskowej Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi

Aktualna pandemia COVID-19 wywołana przez wirusa SARS-CoV-2 rozwinęła się w grudniu 2019 roku w chińskiej prowincji Hubei. Ze stolicy prowincji – Wuhan – szybko rozprzestrzeniła się po całym świecie. Sprzyjała temu globalizacja, łatwość w podróżowaniu. Wirus SARS-CoV-2, jest spokrewniony z wirusem SARS, który to pojawił się na świecie w 2002 r., także w Azji.

fot. Phil MacDonald, CC BY-SA 4.0

Kontynuuj czytanie „Problem bezpieczeństwa biologicznego – SARS-CoV-2 w dużym zakładzie pracy”

Przewiń do góry