Zielona Transformacja

Aktualności

Czy Bełchatów stać na rezygnację miliardów z Unii Europejskiej i zapaść?

Prof. dr hab. Andrzej Szablewski*
Bełchatów stanął przed realną groźbą utraty milionów euro oferowanych przez UE z powodu braku włączenia się władz lokalnych i wojewódzkich w proces przygotowania koncepcji transformacji łagodzącej skutki nieuchronnego odejścia od energetyki węglowej

Dzwonek alarmowy dla Bełchatowa
Jako łodzianin, z dużym niepokojem odbieram fakt braku wyraźnej reakcji – przynajmniej w sferze publicznej – na fakt, że woj. łódzkie nie znalazło się na wstępnej liście regionów wskazanych do pozyskania pomocy technicznej, która ma służyć przygotowaniu wniosku (czyli Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji) o przyznanie środków finansowych w ramach ustanowionego przez UE tzw. Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Środki z tego Funduszu przeznaczone mają być na wsparcie procesów zmiany modelu gospodarczego obszarów zdominowanych przez górnictwo i energetykę węglową, tak aby procesy te przebiegały w sposób minimalizujący negatywne ekonomiczne i społeczne konsekwencje tej zmiany. Zgodnie ze szczegółowym celem tego Funduszu, oferowane środki powinny służyć do dywersyfikacji i modernizacji lokalnej gospodarki oraz ograniczenia niekorzystnego wpływu na rynek pracy. Oczywiście adresatem tego rodzaju pomocy w naszym województwie byłaby społeczność, w tym zwłaszcza pracownicy, Bełchatowskiego Kompleksu Górniczo-Energetycznego.
Ponieważ warunkiem znalezienia się na wstępnej liście beneficjentów tego Funduszu jest rozpoczęcie – pod egidą marszałka danego województwa – prac nad Terytorialnym Planem Sprawiedliwej Transformacji i powiadomienie o tym – za pośrednictwem Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej – Komisji Europejskiej, należy przyjąć, że prace takie w przypadku naszego województwa nie zostały jeszcze podjęte. Jeśli założenie to jest słuszne, powstaje pytanie, w jakim stopniu jest to wynikiem braku inicjatywy Marszałka Województwa Łódzkiego, w jakim zaś braku aktywności, zwłaszcza środowisk politycznych, gospodarczych i społecznych związanych bezpośrednio z regionem bełchatowskim, która jest w tym kontekście szczególnie ważna, jeśli uwzględnić, że w unijnej koncepcji kluczowe znaczenie ma partycypacyjny i oddolny tryb tworzenia tego rodzaju planów.

Kontynuuj czytanie „Czy Bełchatów stać na rezygnację miliardów z Unii Europejskiej i zapaść?”

Analiza Parlamentu Europejskiego: kluczem do sukcesu sprawiedliwej transformacji jest dialog, jasny plan i troska o ludzi.

Autorka: Alina Pogoda
Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć
Nowy raport dla Parlamentu Europejskiego dotyczący Funduszu Sprawiedliwej Transformacji potwierdza, że dla powodzenia sprawiedliwej transformacji niezbędny jest udział samorządu, mieszkańców i lokalnego biznesu w zarządzaniu procesem zmian. Wsparcie z Funduszu powinno zostać przeznaczone na programy chroniące pracowników i ułatwiające im zmianę pracy, a także na rozwój usług społecznych w regionach przechodzących transformację. Raport przypomina również, że punktem wyjścia powinna być długoterminowa strategia dekarbonizacji z jasnym harmonogramem odchodzenia od węgla.

Wewnętrzny think-tank Parlamentu Europejskiego opublikował właśnie nowe badanie, w którym analizuje warunki, jakie muszą być spełnione, by transformacje regionów górniczych przebiegały pomyślnie. Dokument ma być wskazówką dla eurodeputowanych, podczas prac parlamentarnych nad ostatecznym kształtem aktów prawnych powołujących do życia Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, a także dla osób, które będą decydować o sposobie wykorzystania pieniędzy z Funduszu. Płynące z niego wnioski są tym ważniejsze, że Komisja zaproponowała właśnie pięciokrotne zwiększenie budżetu Funduszu z 7,5 do 40 mld euro – to dużo więcej pieniędzy, które można albo dobrze wydać, albo zmarnotrawić na przedsięwzięcia, które nie stworzą nowych fundamentów długoterminowego rozwoju dla regionów górniczych. Poniżej przedstawiamy najważniejsze ustalenia raportu.

Zaangażowanie lokalnych graczy w regionach węglowych.
Jest potrzebne i ważne, ponieważ nikt nie zna specyfiki regionu oraz lokalnego rynku lepiej niż mieszkańcy, przedsiębiorcy czy organizacje w nim działające. Szerokie konsultacje społeczne sprawiają, że dogłębnie poznaje się problemy danego regionu, jak i lokalne pomysły na ich rozwiązanie. Brak społecznego dialogu i podjęcie kluczowych decyzji bez udziału społeczności może z kolei doprowadzić do skierowania środków z Funduszu na działania, które nie są optymalną odpowiedzią na potrzeby regionu.

W raporcie cennym przykładem włączenia osób zainteresowanych w proces sprawiedliwej transformacji jest Kanada, gdzie została powołana grupa robocza do spraw pracowników sektora węglowego. Uczestnicy tej grupy odwiedzili 15 regionów węglowych Kanady, z których po rozmowie z górnikami i mieszkańcami przywieźli obszerne raporty z rekomendacjami, dostarczone następnie decydentom. Z rozmów z mieszkańcami regionów węglowych wynika, że:

  • chcą oni wiedzieć, jak będzie wyglądała ich przyszłość,
  • czy będą mieli zapewnioną alternatywną pracę lub emeryturę pomostową,
  • jaki będzie ich poziom życia podczas transformacji,
  • kto za to wszystko zapłaci oraz
  • czy mogą zaufać temu procesowi.

W Kanadzie w każdym z regionów założono lokalne centra sprawiedliwej transformacji, w których mieszkańcy mogli uzyskać odpowiedzi na te pytania i oraz zasięgnąć informacji o dalszych krokach transformacji.

Więcej na stronie sprawiedliwa-transformacja.pl: 

Raport UE:

Ruszają prace na rzecz sprawiedliwej transformacji Wielkopolski Wschodniej

Pierwsze spotkanie grup roboczych działających na rzecz sprawiedliwej transformacji Wielkopolski Wschodniej

We wtorek, 9 czerwca w Sali bankietowej Factoria odbyło się pierwsze spotkanie grup roboczych, powołanych w celu opracowania Planu Transformacji Wielkopolski Wschodniej. Konferencja, w której wziął udział Prezydent Konina Piotr Korytkowski, jest również pierwszą z cyklu kampanii promujących rozpoznawalność marki Wielkopolska Dolina Energii (WDE) w ramach projektu pt. „Budowa i promocja marki: Wielkopolska Dolina Energii”.

Podczas spotkania przedstawiono projekt Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji (TPST) Regionu Wielkopolski Wschodniej. Odbyła się także dyskusja, podczas której zdefiniowano najważniejsze wyzwania stojące przed naszym regionem w kontekście nadchodzącej transformacji energetycznej.

 

Źródło: http://www.konin.pl/

Sprawozdanie ze spotkania można obejrzeć w tym miejscu:

Komunikat Seminarium Energetycznego Collegium Civitas

Uprzejmie informuję, że w dniu 2 czerwca 2020 r. odbyło się posiedzenie Seminarium Energetycznego Collegium Civitas na temat: Bełchatów: strategia okresu przejściowego. Podstawą dyskusji były referaty zaprezentowane przez prof. Pawła Ruszkowskiego (Collegium Civitas), doc. dr Pawła Skowrońskiego (PW) oraz prof. Andrzeja Szablewskiego (INE PAN). Seminarium prowadzi działalność ekspercką od roku 2015, w oparciu o środowisko ok. 40 ekspertów, reprezentujących zarówno nauki ścisłe, jak też nauki społeczne.
Głównym celem merytorycznym, podkreślanym przez wszystkich referentów oraz przez zdecydowaną większość dyskutantów było zwrócenie uwagi na konieczność wypracowania strategii transformacji dla kompleksu energetyczno-społecznego Bełchatów. Brak programu sprawiedliwej transformacji dla Bełchatowa grozi „pegeeryzacją” tego regionu Polski.

Bełchatów – strategia konwersji kapitałów
W sytuacji kryzysowej, gdy zasoby są zawsze niewystarczające, warto pomyśleć o łączeniu kapitałów i ich konwersji, Chodzi tu przede wszystkim o zasoby kapitału ludzkiego, społecznego, finansowego i politycznego. Takie podejście pozwoli na budowanie strategii przetrwania Bełchatowa jako społeczności lokalnej, w której elektrownia i kopalnia są ważnym, ale nie jedynym liczącym się środowiskiem społecznym.

Możliwe scenariusze
Scenariusz 1: Wykorzystanie istniejących zasobów infrastruktury technicznej, w szczególności zaś elektroenergetycznej. Kluczowe znaczenie mają dwie duże elektroenergetyczne stacje przesyłowe, pozwalające na realizację projektów przyłączeniowych instalacji OZE, w skali całego regionu. Jak wiadomo, możliwości przyłączeniowe są jedną z głównych barier rozwojowych OZE w polskim systemie elektroenergetycznym. W oparciu o istniejące zaplecze infrastrukturalne możliwa jest budowa konkurencyjnych farm fotowoltaicznych i wiatrowych, wykorzystujących niskie koszty przyłączenia.
Scenariusz 2: Ekspansja na rynku zielonej energii poprzez tworzenie firm usługowych i produkcyjnych związanych z fotowoltaiką i funkcjonowaniem farm wiatrowych. Istotne znaczenie mają inwestycje w postaci generacji hybrydowych (farmy wiatrowe + elektrownie PV + magazyny energii).
Scenariusz 3: Ważnym uzupełnieniem tego nurtu transformacyjnego jest stworzenie i obsługa lokalnego systemu wytwarzania i dystrybucji energii elektrycznej w oparciu o formułę elektroprosumeryzmu i OZE.
Scenariusz 4: Sytuacja pandemii uzmysłowiła rządom europejskim, że dla zachowania niezależności technologicznej i bezpieczeństwa dostaw (w tym bezpieczeństwa energetycznego) należy w UE produkować nie tylko moduły fotowoltaiczne, lecz także półprodukty (tzw. wafle) i ogniwa stosowane w
modułach PV. W Niemczech pojawiła się koncepcja uruchomienia na terenie UE produkcji płytek, ogniw i modułów rzędu 5 – 10 GW (tzw. GigaFactory). Możliwe jest uruchomienie tego typu produkcji w Polsce. Wymaga to jednak współpracy i zorganizowania się polskich firm działających w ramach łańcucha dostaw. Celowe jest również wpisanie polskich inwestycji w szersze ramy polityki UE, jako tzw. Projektu Wspólnego Interesu (PCI). Przyjęcie takiego rozwiązania zapewni tym inwestycjom dodatkowe wsparcie w zakresie budowy przewagi konkurencyjnej na rynku.
Scenariusz 5: Utworzenie kilku firm produkcyjnych średniej wielkości zorientowanych na produkcję układów automatyki oraz produkcję izolacyjnych materiałów budowlanych, przy zastosowaniu innowacyjnych technologii.
Scenariusz 6: Nawiązuje do priorytetowego pomysłu rządu jakim jest elektromobilność. W Bełchatowie istnieje odpowiednie zaplecze do produkcji podzespołów do samochodów elektrycznych. W zależności od skali inwestycji może tu powstać kilkaset nowych miejsc pracy. Trzeba jednak mieć świadomość, że gra o
pozyskanie tych miejsc pracy toczy się już od pewnego czasu. Wydaje się jednak, że w tym kontekście istotną rolę może odegrać kapitał polityczny, jakim wciąż jeszcze dysponują związki zawodowe.

W przypadku Bełchatowa konieczne jest przyjęcie strategii proaktywnej, która polega na identyfikowaniu wyzwań, zagrożeń oraz negatywnych skutków transformacji i przygotowywaniu na tej podstawie odpowiednich instrumentów oraz działań, których uruchomienie będzie umożliwiać skuteczną odpowiedź na te wyzwania oraz sprzyjać minimalizowaniu negatywnych skutków i kosztów dekarbonizacji.

Treść komunikatu:
Seminarium Energetyczne CC – komunikat w sprawie Bełchatowa

Sprawiedliwa transformacja Śląska Wyzwania z perspektywy społecznej – studium przypadku (Imielin)

Lokalna społeczność Imielina protestuje przeciwko uruchomieniu wydobycia węgla kamiennego ze złoża „Imielin-Północ” przez kopalnię „Piast-Ziemowit”, należącą do Polskiej Grupy Górniczej (PGG). Powodem sprzeciwu jest ryzyko szkód górniczych.

Zagospodarowanie nowego złoża w Imielinie ma w zamierzeniu inwestora przedłużyć żywotność połączonych dwóch zakładów górniczych „Piast-Ziemowit”. Rachunek potencjalnych zysków oraz kosztów społecznych przemawia jednak przeciwko tej inwestycji. Dalsza górniczo-przemysłowa degradacja środowiska naturalnego i terenów mieszkalnych zahamuje rozwój miasta i spowoduje odpływ mieszkańców. Imielińscy aktywiści uważają ponadto, że w dobie kryzysu klimatycznego i częstych stanów suszy hydrologicznej w Polsce woda z dwóch zbiorników usytuowanych na terenie miasta jest daleko cenniejsza niż potencjalne zyski kopalni z eksploatacji węgla.

http://zielonasiec.pl/wp-content/uploads/Sprawiedliwa-transformacja-%C5%9Al%C4%85ska-studium-przypadku.pdf

 

Zapytanie ofertowe na opracowanie dwóch oddzielnych Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji i Rozwoju

Zapytanie ofertowe na opracowanie dwóch oddzielnych Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji i Rozwoju dla dwóch regionów węglowych podlegających zmianom w wyniku spadku wydobycia węgla (województwo śląskie i region koniński w Wielkopolsce Wschodniej) w latach 2021-2031 r.
finansowanych przez niemieckie Ministerstwo Środowiska w ramach Europejskiej Inicjatywy na rzecz Ochrony Klimatu (EUKI).

Dokument:
https://www.wwf.pl/sites/default/files/2020-05/20200527_Zapytanie%20ofertowe_WWF_final.pdf

Fundusz Sprawiedliwej Transformacji i Terytorialne Plany Transformacji. Pytania i odpowiedzi

Organizacja WWF przygotowała przewodnik Sprawiedliwej Transformacji. Polecamy

Mechanizm Sprawiedliwej Transformacji. Co to jest?

Mechanizm Sprawiedliwej Transformacji (MST) składa się z 3 filarów:

1. Fundusz Sprawiedliwej Transformacji (FST) zawierający granty dla regionów w transformacji
2. Gwarancje InvestEU w celu pozyskania inwestycji prywatnych
3. Instrument Kredytowy EIB dla sektora publicznego mający na celu zwiększenie poziomu inwestycji sektora publicznego
W sumie, MST ma na celu wniesienie wkładu i zmobilizowanie nawet to 100 miliardów EURO. Są to oczywiście założenia i tylko filar pierwszy FST, zawiera nowe, dodatkowe środki.

Więcej:

https://www.wwf.pl/sites/default/files/inline-files/FST_Pytania%20i%20odpowiedzi_WWF%20Polska_v1.pdf

Stanowisko do Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej ws. planów Sprawiedliwej Transformacji

Zachęcamy do zapoznania się z pismem przygotowanym z inicjatywy Fundacji WWF Polska i Związku Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć, które poparło ponad trzydzieści lokalnych samorządów i organizacji pozarządowych działających w polskich regionach górniczych (w tym Ośrodek Działań Ekologicznych ŹRÓDŁA). Sygnatariusze apelują w nim o otwarty i demokratyczny proces tworzenia Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji, uwzględniający głosy, potrzeby i punkty widzenia wszystkich interesariuszy transformacji, w tym społeczeństwa obywatelskiego i samorządów lokalnych.

Zapowiedziane w środę przez Komisję Europejską zwiększenie budżetu Funduszu Sprawiedliwej Transformacji z 7,5 mld euro do 40 mld euro, z czego aż 8 mld euro mogłoby trafić do polskich regionów górniczych, to ogromna szansa na skuteczne złagodzenie społecznych i gospodarczych skutków odchodzenia od węgla, zbudowanie nowych podstaw rozwoju regionów węglowych i poprawę jakości życia ich mieszkańców. Żeby jednak wydać te środki skutecznie i uzyskać optymalne wyniki, w planowanie tego procesu należy zaangażować szerokie grono interesariuszy i ekspertów.

Wszyscy sygnatariusze listu gotowi są wspierać ten proces swoją wiedzą i doświadczeniem.

Stanowisko ws. planów Sprawiedliwej Transformacji

Dlaczego węgiel ze złoża „Złoczew” powinien pozostać pod ziemią?

Prof. Małgorzata Burchard-Dziubińska
Katedra Ekonomii Rozwoju, Uniwersytet Łódzki
fot. Phil MacDonald, CC BY-SA 4.0
Bełchatów, niespełna 58 tysięczne miasto w środkowej Polsce, od wielu lat przyciąga uwagę ekologów i obrońców klimatu za sprawą zlokalizowanej nieopodal największej w Europie, i jednej z największych na świecie, elektrowni węglowej. W oparciu o węgiel brunatny, ten należący dzisiaj do PGE GiEK S.A. obiekt wytwarza 27–28 TWh energii elektrycznej rocznie, co stanowi aż 20% całkowitej produkcji energii w Polsce. Z roczną emisją CO2 na poziomie średnio w ciągu ostatnich czterech lat powyżej 35 mln ton jest obecnie najbardziej szkodliwą dla klimatu elektrownią w Unii Europejskiej.

Kontynuuj czytanie „Dlaczego węgiel ze złoża „Złoczew” powinien pozostać pod ziemią?”

Bełchatów 2030: Alternatywne scenariusze

Prof. CC dr hab. Paweł Ruszkowski
Collegium Civitas
fot. Phil MacDonald, CC BY-SA 4.0
W Polsce od wielu lat mamy do czynienia z kryzysem energetycznym, wynikającym z polityki państwa preferującej rozwój konwencjonalnych źródeł energii oraz hamującej rozwój odnawialnych źródeł energii. W efekcie przeprowadzenia konsolidacji pionowej firm elektroenergetycznych powstała monopolistyczna struktura organizacyjno-własnościowa elektroenergetyki, podlegająca biurokratycznej kontroli ze strony centrum politycznego (rządu). Polityka inwestycyjna w sektorze elektroenergetycznym, realizowana przez państwowe koncerny energetyczne, wzmocniła pozycję energetyki węglowej, co spowodowało obniżenie poziomu innowacyjności technicznej/technologicznej całego sektora oraz wzrost ryzyka kosztów osieroconych.

Kontynuuj czytanie „Bełchatów 2030: Alternatywne scenariusze”

Przewiń do góry